ศาสตราจารย์ ดร. บวรศักดิ์ อุวรรณโณ
ราชบัณฑิตและเลขาธิการสถาบันพระปกเกล้า

องค์กรอุณาโลมและสมาคมทหารผ่านศึกพิการแห่งประเทศไทยขอนำเสนอบทวิเคราะห์ “ความผิดฐาน “หมิ่นพระบรมเดชานุภาพ” : เอกลักษณ์ประชาธิปไตยไทยในกระแสประชาธิปไตยโลก” มาตรา 112 ท่ามกลางกระแสขัดแย้งที่เกิดขึ้นในสังคมไทย ทั้งที่สนับสนุนและต่อต้าน อันมีผลกระทบโดยตรงกับสถาบันพระมหากษัตริย์ อันเป็นสถาบันหลักของชาติที่อยู่คู่กับวิถีการดำเนินชีวิตของคนไทยมานานแสนนาน  แนวความคิดหรือมุมมองทางวิชาการด้านกฎหมายต่าง ๆ ที่ศาสตราจารย์ ดร. บวรศักดิ์ อุวรรณโณ นำมาวิเคราะห์เปรียบเทียบให้เห็นแบบธรรมเนียม วิธีปฎิบัติของไทยกับนานาอารยประเทศ สำหรับกรณีนี้  องค์กรอุณาโลม และสมาคมทหารผ่านศึกพิการแห่งประเทศไทย ขอแสดงจุดยืนสนับสนุนการดำรงกฎหมายมาตรา 112 เอาไว้ ส่วนความเห็นต่างที่เกิดขึ้นก็ขอให้มีการศึกษาข้อมูลอย่างรอบด้านและใช้วิจารณญาณตัดสินจากบทวิเคราะห์นี้

โดยส่วนตัวของศาสตราจารย์ ดร. บวรศักดิ์ อุวรรณโณ ได้เคยทำคุณประโยชน์ให้กับกองทัพในด้านการทำกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิประโยชน์ของกำลังพลในกองทัพไทยทั้ง 3 ฉบับ   สมัยของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ พ.ศ.2549 จนสำเร็จเป็นกฎหมาย พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงลงพระปรมาภิไธย และประกาศลงในราชกิจจานุเบกษาแล้วตั้งแต่ปี พ.ศ.2551 ทำให้ทหารมีขวัญและกำลังใจในการปฎิบัติหน้าที่มากยิ่งขึ้น

ความผิดฐาน“หมิ่นพระบรมเดชานุภาพ” : เอกลักษณ์ประชาธิปไตยไทยในกระแสประชาธิปไตยโลก โดยศาสตราจารย์ ดร. บวรศักดิ์ อุวรรณโณ ราชบัณฑิตและเลขาธิการสถาบันพระปกเกล้า

ในช่วงที่ผ่านมา มีข้อเสนอให้ยกเลิกกฎหมายหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ โดยนักวิชาการไทยบางคน และมีการวิพากษ์วิจารณ์ทั้งเห็นด้วยและไม่เห็นด้วยตามมา จากทั้งชาวต่างประเทศและชาวไทย หากสรุปข้อวิพากษ์วิจารณ์ทั้งปวงก็จะเห็นได้ว่า อยู่บนสองฐานคิดหลัก คือ

๑. ความผิดฐานนี้ขัดต่อหลักการประชาธิปไตยเรื่องเสรีภาพในการแสดงออกและวิพากษ์วิจารณ์ ( freedom of expression)

๒. มีการใช้ข้อกล่าวหาว่ากระทำความผิดฐานนี้เพื่อประโยชน์ในทางการเมืองของผู้กล่าวหา

บทความนี้ต้องการวิเคราะห์ หลักวิชาการเพื่อดูว่าการคงความผิดฐานนี้ไว้ถูกต้องหรือไม่ ถ้าถูกต้อง มีฐานคิดใดรองรับ ถ้าไม่ถูกต้อง เพราะอะไร ? และการใช้กฎหมายนี้ มีปัญหาหรือไม่ ถ้ามีต้องแก้อย่างไร ?

ถ้าเราวิเคราะห์โดยอาศัยหลักวิชา ไม่ใช่อาศัยความเห็น (opinion) ที่มาจากความรู้สึกชอบหรือชังอันเป็นอคติ (bias) ก็เห็นจะต้องแยกการวิเคราะห์เรื่องนี้เป็นสองประเด็นหลัก คือ

๑. หลักการประชาธิปไตยและการกำหนดให้การกระทำบางอย่างเป็นความผิด (criminalization) ในส่วนที่เกี่ยวกับประมุขของรัฐ

๒. วัฒนธรรมไทยกับความผิดฐานหมิ่นพระบรมเดชานุภาพของไทย : เอกลักษณ์ประชาธิปไตยไทยในกระแสประชาธิปไตยโลก

๑. หลักการประชาธิปไตยและการกำหนดให้การกระทำบางอย่างเป็นความผิดในส่วนที่เกี่ยวกับประมุขของรัฐ

๑.๑ หลักนิติธรรม ( The Rule of Law)

นักปรัชญาอาชญาวิทยาชั้นแนวหน้าต่างยอมรับว่า

การที่จะกำหนดให้การกระทำบางอย่างเป็นความผิดอาญา (criminalization) ก็ต่อเมื่อ “มีความเป็นธรรม” (fair) ที่จะกระทำเช่นนั้น (Dennis Baker, 2007; Joel Feinberg, 1984) โดยต้องมีเหตุผลที่เป็นภาวะวิสัย (objective) ที่อธิบายได้ เหตุผลนั้นก็คือ การกระทำดังกล่าวมีฉันทามติทางสังคม (societal consensus) ของผู้คนว่าการกระทำนั้น “เป็นผลร้ายต่อสังคม” (harmful to the society)

“ผลร้าย” (harm) นี้ อาจเป็นผลร้ายต่อความสงบเรียบร้อย เช่น การฆ่าคน การลักทรัพย์ นอกจากกระทบต่อเหยื่อ (victim) ของการกระทำแล้ว ยังกระทบต่อสังคมโดยรวม เพราะทำให้เกิดความกลัวและความไม่สงบ หรืออาจเป็นผลร้ายต่อความมั่นคง เศรษฐกิจของสังคมก็ได้ นอกจากนั้น ยังอาจเป็นผลร้ายต่อศีลธรรมอันดี (good moral) ก็ได้ ดังเช่นที่หลายสังคมยังกำหนดให้เพศสัมพันธ์ระหว่างบุคคลที่ยังไม่บรรลุ นิติภาวะเป็นความผิด ทั้งๆ ที่ผู้นั้นยินยอม (statutory rape)

ว่ากันอันที่จริง การกระทำนี้อาจไม่ก่อความเสียหายเป็นส่วนตัวให้ผู้มีเพศสัมพันธ์ที่ยินยอม เลยแม้แต่น้อย (เพราะเขาสมัครใจ) แต่สังคมก็เห็นว่าเป็นผลร้ายต่อศีลธรรม จึงกำหนดให้เป็นความผิดอาญา ความผิดอื่นๆ ลักษณะนี้ยังมีอีกมาก เช่น การเปลือยกายต่อหน้าธารกำนัล อาจไม่เป็นผลร้ายต่อส่วนตัวใคร เพราะผู้เปลือยก็อยากอวด ผู้เห็นก็อยากดู แต่สังคมเห็นว่าผิดศีลธรรม จึงกำหนดเป็นความผิดอาญา

โดยสรุป ความเสียหายหรือผลร้ายต่อตัวเหยื่อ (victim) ที่ถูกกระทบสิทธิ อันเป็นฐานของการกำหนดว่าการกระทำใดเป็นความผิดอาญานั้น เป็นเพียงส่วนหนึ่ง แต่ความเสียหายต่อสังคมต่างหากที่เป็นตัวชี้ขาดว่าการกำหนดความผิดอาญานั้น มีความเป็นธรรมหรือไม่ บางเรื่องอาจไม่มี “เหยื่อ” เป็นตัวคน เพราะคนไม่เสียหายดังตัวอย่างข้างต้น แต่ “เหยื่อ” คือ สังคมทั้งสังคม ที่รับการกระทำนั้นไม่ได้ !

หลักการของอาชญาวิทยานี้เป็นส่วนหนึ่งของ “หลักนิติธรรม” ที่เป็นองค์ประกอบสำคัญของหลักการประชาธิปไตยที่ใช้กฎหมายที่เป็นธรรมอยู่ เหนืออำเภอใจของมนุษย์ ไม่ให้มนุษย์กำหนดสิ่งใดๆ ให้เป็นความผิดอาญาได้ตามใจ

๑.๒ หลักการประชาธิปไตยกับการคุ้มครองประมุขของรัฐ

นอกจากหลักนิติธรรมแล้ว ก็เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่า

พล.อ.ปฐมพงษ์ เกษรศุกร์ ประธานองค์กรอุณาโลม ได้ทำพิธีเปิด”สายใยรักมิเลือน ณ เรือนดารา” จัดขึ้นที่สวนอาหารบ้านดิน จ.เชียงใหม่

งาน”สายใยรักมิเลือน ณ เรือนดารา” ซึ่งมีความหมายว่า เรือนดาราหลังนี้เป็นอนุสรณ์สถาน ที่แสดงถึงความรักที่ไม่มีวันเลือนหายไปจากความทรงจำ ความรัก ณ ที่นี้ ไม่ได้หมายถึงความรักของหนุ่มสาวทั่วไปเพียงประการเดียว แต่หมายถึงความรักชาติ รักแผ่นดิน รักประชาชน รักการเป็นผู้นำเพื่อประโยชน์สุขของแผ่นดิน รักและกตัญญูต่อผู้มีพระคุณ ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมหาราชและพระราชชายาเจ้าดารารัศมี ที่ทั้งสามพระองค์ทรงมีความรักแผ่นดิน รักประชาชน และทรงประกอบพระจริยวัตรเพื่อแผ่นดินไทยมาโดยตลอด

ดาวโหลดแผนที่ไปงานเรือนดารามิลืม(ดาวเทียม)

เอกสารที่เกี่ยวข้อง : สรุปรายงานการเดินทางเยี่ยมชมกาแฟดอยช้าง ชี้แจงและมอบเงินช่วยเหลือครอบครัวทหารผ่านศึกฯ ดอยแม่สลอง ๑๑.pdf

เอกสารที่เกี่ยวข้อง : สรุปรายงานการเดินทางเยี่ยมชมกาแฟดอยช้าง ชี้แจงและมอบเงินช่วยเหลือครอบครัวทหารผ่านศึกฯ ดอยแม่สลอง ๑๑.pdf

เอกสารที่เกี่ยวข้อง : สรุปรายงานการเดินทางเยี่ยมชมกาแฟดอยช้าง ชี้แจงและมอบเงินช่วยเหลือครอบครัวทหารผ่านศึกฯ ดอยแม่สลอง ๑๑.pdf

เอกสารที่เกี่ยวข้อง : สรุปรายงานการเดินทางเยี่ยมชมกาแฟดอยช้าง ชี้แจงและมอบเงินช่วยเหลือครอบครัวทหารผ่านศึกฯ ดอยแม่สลอง ๑๑.pdf

เอกสารที่เกี่ยวข้อง : สรุปรายงานการเดินทางเยี่ยมชมกาแฟดอยช้าง ชี้แจงและมอบเงินช่วยเหลือครอบครัวทหารผ่านศึกฯ ดอยแม่สลอง ๑๑.pdf

เอกสารที่เกี่ยวข้อง : สรุปรายงานการเดินทางเยี่ยมชมกาแฟดอยช้าง ชี้แจงและมอบเงินช่วยเหลือครอบครัวทหารผ่านศึกฯ ดอยแม่สลอง ๑๑.pdf